De MenACWY-vaccinatie beschermt tegen vier typen meningokokken (A, C, W en Y), bacteriën die wereldwijd voorkomen en ernstige ziekten kunnen veroorzaken, zoals hersenvliesontsteking en bloedvergiftiging.

De MenACWY-vaccinatie wordt vooral aangeraden bij reizen naar gebieden met een verhoogd risico, zoals de meningokokkengordel in Afrika, of bij bepaalde doelgroepen in Nederland. Met deze vaccinatie verklein je de kans op besmetting en ernstige complicaties aanzienlijk.

Er bestaat daarnaast ook een apart type meningokok (type B), waarvoor een aparte vaccinatie beschikbaar is (MenB-vaccinatie). Deze zit dus niet inbegrepen in de MenACWY-vaccinatie.

Meningokokken zijn bacteriën die ernstige infecties kunnen veroorzaken, zoals hersenvliesontsteking en bloedvergiftiging. Deze ziekten kunnen zich zeer snel ontwikkelen en in korte tijd levensbedreigend worden. Vooral baby’s, jonge kinderen, jongeren en reizigers lopen een verhoogd risico. Veel mensen dragen meningokokken bij zich zonder klachten te hebben. Zij kunnen de bacterie ongemerkt doorgeven aan anderen. Hoewel meningokokkeninfecties relatief zeldzaam zijn, zijn de gevolgen vaak ernstig. Daarom is goede voorlichting en preventie belangrijk.

Besmetting met meningokokken gebeurt via nauw contact, bijvoorbeeld door hoesten, niezen, zoenen of het delen van drinken. De bacterie verspreidt zich via druppeltjes in de lucht. Vooral op plekken waar veel mensen dicht bij elkaar zijn, is de kans op overdracht groter. Denk aan scholen, studentenhuizen, festivals en groepsreizen. Ook tijdens internationale reizen kan het risico toenemen. Niet iedereen die besmet raakt, wordt ziek. Toch kan iemand zonder klachten anderen besmetten.

De symptomen van meningokokken kunnen plotseling optreden en snel verergeren. Veelvoorkomende klachten zijn hoge koorts, hevige hoofdpijn, nekstijfheid en misselijkheid. Ook sufheid, koude handen en voeten en een bleke huid kunnen voorkomen. Bij bloedvergiftiging kan er een paarse huiduitslag ontstaan die niet wegdrukbaar is. Bij jonge kinderen zijn de symptomen soms minder duidelijk. Bij twijfel is altijd direct medische hulp nodig.

De meningokokken B-vaccinatie kost €139,95 per dosis. Dit vaccin wordt meestal niet standaard vergoed door de basisverzekering. Het is raadzaam om bij je zorgverzekeraar na te gaan of (gedeeltelijke) vergoeding mogelijk is.

Meningokokken bestaan uit verschillende typen, zoals A, B, C, W en Y. Hiervoor zijn ook verschillende vaccins beschikbaar. Het meningokokken B-vaccin is een aparte vaccinatie en beschermt alleen tegen type B.

De beschermingsduur verschilt per vaccin. Voor het meningokokken B-vaccin geldt dat je na volledige vaccinatie naar verwachting ongeveer 2 jaar beschermd bent. Er is nog beperkt bekend over de lange termijn, maar studies (o.a. uit het Verenigd Koninkrijk) laten zien dat de bescherming in ieder geval tot 2 jaar aanhoudt.

Het meningokokken ACWY-vaccin biedt over het algemeen zo’n 10 jaar bescherming. Voor specifieke situaties, zoals de bedevaart (Hadj/Umrah), wordt vaak uitgegaan van een geldigheid van 5 jaar.

Afhankelijk van je situatie kan een herhaalvaccinatie (booster) nodig zijn.

Het verschil tussen een meningokokkenvaccinatie en een meningitisvaccinatie zit vooral in de benaming. Meningitis betekent hersenvliesontsteking en kan door verschillende bacteriën en virussen worden veroorzaakt, terwijl een meningokokkenvaccinatie specifiek beschermt tegen de meningokokkenbacterie, een belangrijke veroorzaker van hersenvliesontsteking.

De typen meningokokkenvaccinaties waarvoor je je kunt laten vaccineren zijn de meningokokken B-vaccinatie en de meningokokken ACWY-vaccinatie. Met andere woorden: een meningokokkenvaccin is een vaccin tegen één specifieke oorzaak van meningitis, maar beschermt niet tegen alle vormen van hersenvliesontsteking.

De meningokokken-vaccinatie kan al op jonge leeftijd worden gegeven, afhankelijk van het type vaccin en de situatie.

In Nederland zit de meningokokkenvaccinatie standaard in het Rijksvaccinatieprogramma: kinderen krijgen de MenACWY-vaccinatie vanaf de leeftijd van 14 maanden en daarna nogmaals rond 14 jaar.

Voor specifieke situaties, zoals reizen of een verhoogd risico, kan de vaccinatie ook op een andere leeftijd worden gegeven. Ook bestaat er een aparte vaccinatie tegen meningokokken type B (MenB), die buiten het Rijksvaccinatieprogramma valt en al vanaf jonge leeftijd kan worden toegediend.

Hoe vaak je een meningokokken-vaccinatie nodig hebt, hangt af van het type vaccin en je situatie. De MenACWY-vaccinatie wordt meestal één keer gegeven en beschermt voor meerdere jaren (vaak minimaal 5 jaar).

Ga je opnieuw naar een risicogebied, zoals de meningokokkengordel in Afrika, of heb je langdurig verhoogd risico? Dan kan een herhalingsvaccinatie nodig zijn.

Voor meningokokken type B (MenB-vaccinatie) zijn meestal meerdere doses nodig voor een goede bescherming. Het exacte schema hangt af van je leeftijd en persoonlijke situatie.

Er bestaan verschillende meningokokkenvaccinaties die beschermen tegen meerdere typen meningokokken. De meest bekende is de meningokokken ACWY-vaccinatie, die bescherming biedt tegen vier belangrijke varianten. Welke vaccinatie nodig is, hangt af van leeftijd, reisbestemming en persoonlijke situatie. Sommige landen of situaties stellen specifieke eisen aan vaccinatie. Een arts of verpleegkundige kan beoordelen welke bescherming nodig is. Vaccinaties verkleinen de kans op ernstige ziekte aanzienlijk. Ze spelen een belangrijke rol in preventie.

De meningokokkenvaccinatie is verplicht voor hadj en umrah omdat miljoenen pelgrims van over de hele wereld samenkomen. Door de grote mensenmassa’s is de kans op verspreiding van meningokokken aanzienlijk groter. In het verleden zijn er uitbraken geweest die zich na terugkeer wereldwijd verspreidden. De vaccinatie beschermt niet alleen de reiziger zelf, maar ook anderen na thuiskomst. Saudi-Arabië stelt deze eis om internationale verspreiding te voorkomen. Zonder geldige vaccinatie wordt geen visum afgegeven. Dit maakt goede voorbereiding essentieel.

Wanneer je een meningokokkenvaccinatie krijgt, hangt af van de reden zoals je leeftijd, reizen, studie of een eventuele verplichting, en is bedoeld om te beschermen tegen ernstige ziekten zoals hersenvliesontsteking. Voor de hadj en umrah moet de vaccinatie tijdig vóór vertrek worden toegediend en geldig zijn, en ook bij reizen naar gebieden met een verhoogd risico of bij langdurig verblijf of intensief contact met anderen kan vaccinatie worden aangeraden.

In Nederland krijgen kinderen daarnaast standaard een meningokokken ACWY-vaccin via het Rijksvaccinatieprogramma op de leeftijd van 14 maanden en 14 jaar.

Een vaccinatie heeft tijd nodig om bescherming op te bouwen, daarom is het belangrijk om niet tot het laatste moment te wachten. Bij Reisprik kun je terecht voor persoonlijk advies over het juiste moment van vaccineren en welke vaccinatie voor jouw situatie nodig is.

Meningokokkenvaccinaties worden in Nederland meestal alleen vergoed via het Rijksvaccinatieprogramma. Voor de meningokokken B-vaccinatie geldt doorgaans geen vergoeding vanuit de basisverzekering. Soms is er wel een (gedeeltelijke) vergoeding mogelijk via een aanvullende verzekering, afhankelijk van je polis.

In Nederland krijgen kinderen rond 14 maanden en 14 jaar via het Rijksvaccinatieprogramma het meningokokken ACWY-vaccin. De meest voorkomende bijwerkingen hiervan zijn mild en tijdelijk, zoals pijn, roodheid of zwelling op de injectieplaats, lichte koorts en vermoeidheid, en deze verdwijnen meestal binnen enkele dagen.

Voor het meningokokken B-vaccin, dat niet standaard in het Rijksvaccinatieprogramma zit, kunnen vergelijkbare bijwerkingen optreden, maar koorts komt hierbij vaker voor bij jonge kinderen. Daarom wordt soms paracetamol aangeraden om deze klachten te verminderen.