Schistosomiasis

Een parasiet die je oploopt zonder het te merken

Wat is Schistosomiasis?

Schistosomiasis, ook wel bekend als bilharzia, is een parasitaire infectie die wordt veroorzaakt door wormen en voorkomt in zoet water in delen van Afrika, Azië en Zuid-Amerika. De besmetting ontstaat wanneer de huid in contact komt met besmet zoet water, zoals meren, rivieren of stilstaand water. De parasieten dringen via de huid het lichaam binnen, vaak zonder dat je dit direct merkt. Klachten kunnen in het begin mild of afwezig zijn, waardoor veel mensen niet weten dat ze besmet zijn.

Op langere termijn kan schistosomiasis echter schade veroorzaken aan organen zoals de lever, darmen of urinewegen. Vooral reizigers die zwemmen, wassen of werken in zoet water lopen risico. Daarom is goede voorlichting en medische opvolging na mogelijke blootstelling belangrijk.

Meest gestelde vragen over Schistosomiasis

Lees hier alles wat reizigers vaak willen weten over Schistosomiasis, van risico’s tot bescherming en vaccinatie.

Wat is schistosomiasis?

Schistosomiasis, ook wel bilharzia genoemd, is een parasitaire infectie die wordt veroorzaakt door wormen. De ziekte komt vooral voor in Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Besmetting gebeurt via contact met besmet zoet water. Veel reizigers kennen de naam bilharzia beter dan schistosomiasis. Beide namen betekenen dezelfde aandoening. De parasiet kan lange tijd in het lichaam aanwezig blijven zonder duidelijke klachten. Zonder behandeling kan bilharzia schade aan organen veroorzaken.

Hoe raak je besmet met schistosomiasis (bilharzia)?

Je raakt besmet met schistosomiasis, oftewel bilharzia, door contact met besmet zoet water. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij zwemmen, baden of wassen in meren en rivieren. De parasieten dringen via de huid het lichaam binnen. Je hoeft het water niet in te slikken om besmet te raken. Zelfs kort contact kan voldoende zijn. Zeewater en zwembaden vormen geen risico. Het risico is vooral aanwezig in landelijke gebieden.

Welke klachten geeft schistosomiasis (bilharzia)?

Bilharzia geeft in het begin vaak weinig tot geen klachten. Soms ontstaat jeuk of huiduitslag na contact met besmet water. Later kunnen klachten ontstaan zoals koorts, buikpijn, diarree of vermoeidheid. Bij sommige vormen kan er bloed in de urine voorkomen. Op langere termijn kan schistosomiasis schade veroorzaken aan organen zoals de lever of urinewegen. Klachten kunnen maanden of zelfs jaren later optreden. Hierdoor wordt bilharzia vaak laat herkend.

Waarom lopen reizigers risico op schistosomiasis?

Reizigers lopen risico op schistosomiasis wanneer zij in aanraking komen met zoet water in risicolanden. Vooral backpackers, stagiairs en vrijwilligers lopen een verhoogd risico. Zij verblijven vaak langer in het land en reizen buiten toeristische gebieden. Ook avontuurlijke activiteiten vergroten de kans op blootstelling. Veel reizigers onderschatten het risico op bilharzia. Daardoor wordt contact met zoet water soms niet vermeden. Goede voorlichting is daarom belangrijk.

Hoe wordt bilharzia vastgesteld?

Bilharzia wordt meestal vastgesteld met bloedonderzoek. Soms zijn aanvullende onderzoeken nodig, afhankelijk van klachten en reisgeschiedenis. Omdat klachten laat kunnen ontstaan, wordt testen vaak pas na terugkomst gedaan. Ook zonder klachten kan iemand besmet zijn. Daarom wordt testen geadviseerd na risicovol contact met zoet water. Vroege opsporing voorkomt complicaties. Een arts kan bepalen of onderzoek nodig is.

Is schistosomiasis (bilharzia) te behandelen?

Ja, schistosomiasis, ook wel bilharzia, is goed te behandelen met medicijnen. De behandeling is meestal kort en effectief. Hoe eerder de infectie wordt behandeld, hoe kleiner de kans op blijvende schade. Ook bij een besmetting zonder klachten is behandeling belangrijk. Zonder behandeling kan de parasiet jarenlang in het lichaam aanwezig blijven. Medicatie doodt de wormen en stopt verdere schade. Daarom is tijdige medische opvolging essentieel.

Beschermingsduur

Helaas bestaat er nog geen vaccinatie tegen schistosomiasis.

Aantal

Helaas bestaat er nog geen vaccinatie tegen schistosomiasis.

Risicogebieden

Schistosomiasis (bilharzia) komt het meest voor in delen van Afrika, vooral in Sub-Sahara Afrika. Daarnaast komt de infectie ook voor in delen van Azië en Zuid-Amerika, met name rond zoet water zoals meren en rivieren. Reizigers lopen vooral risico in gebieden waar lokaal zoet water wordt gebruikt om te zwemmen, wassen of werken.

De meest bezochte reisbestemmingen waar schistosomiasis voorkomt

Malawi

Bij Reisprik staat Malawi op nummer 1 van bestemmingen waarvan wij verwachten dat reizigers hier het snelst schistosomiasis (bilharzia) kunnen oplopen. Dit komt vooral door veelvuldig contact met zoet water, zoals het Malawimeer, waar zwemmen en wassen vaak voorkomt. Daarom geven wij reizigers naar Malawi extra en gericht advies om blootstelling te voorkomen.

Oeganda

Bij Reisprik staat Oeganda op nummer 2 van bestemmingen waarvan wij verwachten dat reizigers hier het snelst schistosomiasis (bilharzia) kunnen oplopen. Dit komt onder andere door activiteiten zoals raften op rivieren, waarbij intensief contact met zoet water plaatsvindt. Daarom geven wij reizigers naar Oeganda extra en gericht advies om blootstelling te voorkomen.

Tanzania

Bij Reisprik staat Tanzania op nummer 3 van bestemmingen waarvan wij verwachten dat reizigers hier het snelst schistosomiasis (bilharzia) kunnen oplopen. Dit komt door contact met zoet water, bijvoorbeeld bij meren, rivieren en natuurgebieden tijdens reizen en safari’s. Daarom geven wij reizigers naar Tanzania extra en gericht advies om blootstelling te voorkomen.